هويت ماماها را از آنها نگيريد

سلامت نیوز: حذف هویت و نادیده گرفتن شرح وظایف ماما و حداقل دستمزدی که تناسبی با میزان تحصیلات شان ندارد، موجب از بین بردن انگیزه ميشود.محدوديت در استخدام رشته مامايي با وجود اينكه نياز شديد به نيروهاي مامايي در زايشگاه ها و مراکز بهداشتي احساس مي شود، وجود دارد.

به گزارش سلامت نیوز به نقل از روزنامه قانون، هويت ماماها را از آنها نگيريد. اين جمله شايد مهمترين خواسته فعلي جامعه ماماهاي ايران است كه طرح تازه دولت تدبير و اميد، شرايط كاري و آينده آنها را با تهديد مواجه كرده است. پنجم «مي» هر سال، مصادف با روز جهاني ماماست تا شايد براي يك روز هم كه شده، اهميت حرفه مامایی و تاثير آنها در بهداشت و سلامت جامعه ديده شودو حالا در شرایطی که تنها چند روز از توجه جهانی به ماماها گذشته است ماماهاي ايراني ميگويند كمترين توجه لازم به حرفه مامايي در ايران میشود و طرح تازه دولت نيز اين شغل مهم را به حاشيه ميبرد. به عقيده ماماهاي ايراني، ارائه آموزشهاي 140 ساعته به افراد براي آنكه كار مامايي را انجام دهند ضربه بزرگي را به هويت مامايي در ايران وارده مي كند و اين درحالي است كه علم و تخصص مامايي در دنيا، بسيار مهم و حساس شمرده مي شود. مامايي رشتهاي است كه در ايران قدمتي كهن دارد و شروع فعاليت هاي آكادميك آن به سال ۱۳۰۸ بازميگردد. حرفهاي كه با وجود نقش بالایش در سلامت مادر و نوزاد، در طول زمان به جاي پيشرفت با مشكلات زيادي روبه رو بوده است و بهرغم قدمتش هنوز نتوانسته به جایگاه شایستهای برسد.

همزمان با روز جهاني ماما،در گفت وگو با تعدادي از ماماها، پاي صحبت ها و مشكلات آنها نشسته ایم كه در ادامه مي خوانيد:

بخشنامه هايي عجيب
«سحر زيوري جميل»، كارشناس مامايي درباره مشكلات جامعه ماماها در ايران، به طرح مراقبان سلامت در پايگاه هاي بهداشتي كه در دولت تدبيرواميد پايه ريزي شده اشاره كرده و با انتقاد از آن مي گويد: چطور ممکن است مامایی که پس از رقابت فشرده در کنکور با کسب رتبه بالا 4 سال در دانشگاه برای امور تنظیم خانواده-بارداری و زایمان- انواع مشاوره های مربوط به زنان و سلامت خانواده تربیت می شود، به یکباره با پیدایش طرح هایی همچون طرح مراقبان سلامت در پایگاه های بهداشتی تحت آموزش به روز قرار گیردو در بین انبوهی از وظایف رنگارنگی که هیچ گونه ربطی به شغل او ندارد ، نام و هویتش از ماما به مراقب سلامت تغییر کند؟
اینجا این مسئله مطرح میشود که آيا واقعا یک نفر با ٢٠ ساعت یا ١٤٠ ساعت آموزش میتواند کار فرد دیگری را انجام دهد؟ به گفته وي طرح تحول بهداشت که به طرح حاشیه شهرها مشهور است، دارای مشکلات ساختاری عدیده است که متأسفانه به دلیل همین مشکل هر روز یک نسخه و بخشنامه جدید برای آن صادر میشود که نهتنها موجب نارضایتی شدید ارائهدهندگان خدمت در طرح شده ، بلکه زنان و بهخصوص مادران باردار را نیز دچار سرگردانی و بعضا دریافت خدمات بدون کیفیتِ لازم کرده است که بیم آن میرود مرگ مادران به همین علت ها افزایش یابد.

هويت ماماها را از آنها نگيريد
« حذف هویت و نادیده گرفتن شرح وظایف قانونی ماما و حداقل حقوق و دستمزدی که تناسبی با میزان تحصیلات شان ندارد، نه تنها کار غیر اخلاقی و دور از شأن افرادی است که به واسطه علم و تحصیل شان قرار است یاری رسان مسئولان باشند، بلکه موجب از بین بردن انگیزه در این افراد و امکان عدم پیاده سازی طرح به شکل موثر ومفید برای عموم جامعه خواهد شد.» زيوري تاكيد مي كند: مصداق بارز عدم توجه به نقش ماما در مراقبت از زنان و مادران باردار سال های گذشته ، افزایش بی رویه سزارین و کاهش غیر اصولی تمایل به بارداری است.آيا عدم حمایت از ماما ها و عدم پوشش بیمه شدن خدمات مجاز مامایی و قانونی ماما در مطب های مامایی باعث گریز مادران باردار از مطب ماماها که نقش اساسی در ترویج زایمان طبیعی دارند ،نشده است؟

نقش ماماها در افزايش بارداري
زيوري در پاسخ به اینكه درباره مشکل کاهش جمعیت در آینده زیاد بحث می شود. آيا در حوزه مسئولیت شما تدبیری برای این موضوع اندیشیده شده است، مي گويد: ماماها بهترین افرادی هستند که میتوانند ارتباطی تنگاتنگ با زنان، دختران و خانوادههایشان برقرار و آنها را به ازدواج و مادری و فرزندآوری ترغیب کنند. حضور ماما در مدارس، گفتوگو و آموزش یکی از مهم ترین پیشنهادهای ماست. دختران باید زودتر ازدواج کنند، زیرا تجربه نشان داده ترغیب به فرزندآوری در دختران ۳۰ساله و مادران ۳۵ ساله دشوار است. همچنین هنگام زایمان طبیعی هورمون هایی ترشح می شود که انگیزه و میل مجدد به باردار شدن را در یک خانم برمی انگیزد، بنابراین زایمان سزارین باید به حداقل برسد. ۴۰ هزار ماما در کشورمان می توانند بار بزرگی از خدمات نظام سلامت را بر دوش گیرند و در خدمت مردم باشند. وي با بيان اينكه مامايي نسبت به سال هاي گذشته از اهميت ويژهاي برخوردار است، اظهارمي دارد: از جامعه اسلامی ایران که زن خانواده و فرزند آوری ، جایگاه والایی در آن دارد ، انتظار می رود این ارزشگذاری برای ماما، بیشتر از سایر کشور های جهان باشد، چرا كه يكي از مهم ترین نقش هايي که از ماما در ذهن همه تداعی می شود، تولد و زایمان است اما توانمندی ماماها بسیار گستردهتر از آنچه مطرح شده است به خصوص در این روزها که مسئولان، در مورد بحران کاهش جمعیت در سال های آینده و ضرورت فرزندآوری هشدار می دهند، اهمیت این رشته بیشازپیش هویدا می شود.

نقش ماماها تنها در اتاق زايمان نيست
«فاطمه علي حسيني»، كارشناس ارشد مامايي و سلامت باروري استان لرستان نيز از ديگر ماماهايي است كه درباره مشكلات حرفه خود مي گويد: تغيير نام و قراردادن عنوان مراقب بهداشتي براي ماماها در مراکز بهداشتي ، تصميمي غير علمي و غير حرفه اي است، چراکه نام و هويت اين رشته از ديرباز همين بوده است و کارشناسان بهداشت و پزشکان عمومي و ماماها تا به حال با شرح وظايف مشخص در مراکز بهداشتي انجام وظيفه نكردند. تغيير عنوان ماما به مراقب سلامت نهتنها به سردرگمي و ناهماهنگي در شرح وظايف تيم بهداشتي منجر مي شود، بلکه به افت سطح سلامت کشور نيزمنتهي ميشود. وي با بيان اينكه محدوديت در استخدام رشته مامايي وجود دارد،مي افزايد: با توجه به تبليغات و سياست هاي افزايش باروري و سلامت باروري در سال هاي اخير ، در حوزههاي آموزش ، بهداشت و درمان ، نياز بيشتري به ماما ، جهت حمايت،مراقبت،تشخيص و درمان بهموقع زنان و مادران لازم است،ضمن اينکه طبق نظر سازمان بهداشت جهاني به ازاي هر 1000 تولد بايد 30 تا 50ماما در هر کشور وجود داشته باشد که متاسفانه در حال حاضر در ايران به ازاي هر 1000 تولد تنها 8 تا 10 ماما وجود دارد.اين ماما در ادامه تاكيد مي كند: بر اساس مصوبه شوراي عالي برنامه ريزي در سال95 از وزير بهداشت و مسئولان انتظار مي رود هرچه زودتر مقطع دکتراي باليني مامايي در آزمون دکترا گنجانده شود، چراکه با توجه به رشد جمعيت حضور متخصصان مامايي مقيم و فعال در زايشگاه ها به شدت لازم و مورد نياز است. پرداختی پزشکان ،قرارداد و بیمه پزشک خانواده روستایی با ماماها در مناطق محروم تفاوت فاحشي وجود دارد،در صورتي كه ماماها در اين مناطق مسئوليت اصلي مراقبت مادران را برعهده دارند. فاطمه علي حسيني همچنين خاطرنشان ميكند: پذیرش دانشجو در مقطع کاردانی مامایی بدون کنکور است ؛ در حال حاضر هم تعداد زيادي از کارشناسان مامایی بیکار هستند، همچنين بالا بودن ظرفیت ورودی دانشگاه ها برای رشته مامایی با وجود هزینه ای کهجهت آموزش آنها صرف می شود، سالانه حجم بالایی از فارغ التحصیلان این رشته را به جمع بیکاران اضافه می کند.

حقوق ماما ديده نمي شود
علی حسینی ادامه مي دهد: پرداخت نكردن صحيح حق زايمان و حق ويزيت مامايي به ماماهاي شاغل در زايشگاه ها بيش از پيش در اجراي طرح تحول سلامت وجود داشته است اما اجراي طرح تحول سلامت باعث شد روند بارداري و زايمان و مراقبت هاي سلامت باروري افزايش پيدا كرد. بنابراين در اين شرايط بايد حق زايمان ماماهاي شاغل در زايشگاه به صورت عادلانه و صحيح پرداخت شود، ضمن اينکه در بيشتر زايشگاه هاي کشور که اتاق معاينه مامايي دارند، به طور متوسط ماهانه 2هزار مادر باردار ويزيت مامايي مي شوند اما حق ويزيت مامايي به ماماها پرداخت نمي شود. اين كارشناس مامايي تاكيد ميكند: شرح وظايف و جايگاه حرفه اي مقطع كارشناس ارشد مامايي غير هيات علمي شاغل در زايشگاه و مراكز بهداشتي تعيين نشده است،چراکه کارشناسان ارشد با توجه به ميزان تحصيلات بالاتر و اطلاعات علمي بيشتر و به روز مي توانند خدمات و مراقبت هاي دقيقتر و وسيع تري به مادران و زنان ارائه دهند ،اما باوجود اين موضوع جايگاه حرفه اي و ميزان پرداختي به اين گروه تفاوتي با کارشناسان ندارد.وي در ادامه گفت: مسئولان ذي ربط بايددر خصوص انعقاد قرارداد سازمان هاي بيمه گر، با ماماهاي مقاطع دكترا و ارشد پيگير شوند،چرا كه نداشتن بيمه باعث تضعيف هويت مستقل مامايي مي شود و بار مالي فراواني را به دوش خانواده ها مي گذارد و مانع از ارجاع مادران و زنان نيازمند مراقبت به اولين سطح درمان يعني ویزیت ماما مي شود.